Skarby z ziemi wydarte

na zdjęciu znalezisko fot. Jacek Kachel/Wydział Prasowy UMBB

Muzeum Historyczne w Bielsku-Białej zorganizowało niezwykłą ekspozycję pt. Skarby z ziemi wydarte. Jest to plon badań archeologicznych przeprowadzonych w rejonie beskidzkiego przełomu rzeki Soły. Na wystawie można zobaczyć prehistoryczne wyroby z brązu i żelaza.

Przygotowana przez Działu Archeologii Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej wystawa prezentowana jest na dziedzińcu zamku. Stwarza możliwość obcowania z prawdziwymi skarbami – zespołami cennych przedmiotów o dużej wartości, których właścicielami byli członkowie społeczności prehistorycznych sprzed 2600 lat, dla których sam surowiec metalowy – brąz czy żelazo, nie mówiąc już o konkretnym wyrobie, ozdobie czy części stroju – był niezwykle cenny.

Wszystkie skarby, jak i znaleziska luźne, zostały odkryte w trakcie programu naukowego prowadzonego przez archeologów Bożenę i Bogusława Chorążych z Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej w latach 2019-2021. W projekcie uczestniczyła również grupa specjalistów z zakresu detekcji przedmiotów metalowych – członków Stowarzyszenia Eksploracyjno-Historycznego Szaniec 1863 z Dąbrowy Górniczej pod kierownictwem Tomasza Pudełko, odkrywcy większości prezentowanych na wystawie przedmiotów.

Archeolodzy z Muzeum Historycznego podkreślają, że wszystkie odkryte stanowiska zadziwiały starannością ułożenia. Część z nich przypominało jakby vota lub złożenie darów dla bogów z prośbą o plony czy też wota podziękowania za opiekę. Oprowadzając po wystawie, mówili o pieczołowitości, z jaką przedmioty zostały ułożone. Jednocześnie wszystkie zakopane zostały bardzo płytko.
Dzisiaj te bransolety, grzywny żelaza czy nagolenniki - przedstawiają niezwykłą wartość, nie tylko materialną, ale również kulturową. Mogą też wskazywać na funkcjonowanie ważnego szlaku komunikacyjnego, który mógł przebiegać doliną rzeki Soły. Niewykluczone jest, że łączył on tereny dorzecza Dunaju z obszarami położonymi na północ od Karpat.

- W wyniku przeprowadzonych prac odkryto 4 skarby oraz 6 znalezisk luźnych, pozyskując łącznie 40 wyrobów z brązu i żelaza datowanych na okres wczesnej epoki żelaza (750-400 p.n.e.) - informują Bożena i Bogusław Chorąży z Muzeum Historycznego w Bielsku-Białej. - Odkryte skarby prehistoryczne mają niezwykle istotną wartość naukową. Zestaw przedmiotów wchodzących w ich skład ma unikalny charakter. Dotyczy to zwłaszcza grzywien żelaznych datowanych na okres wczesnej epoki żelaza (750-400 r. p.n.e.) Są to wyroby importowane z obszarów dorzecza górnego Dunaju i górnego Renu. Na ziemiach polskich, a także na terenie Europy Środkowej zabytki te występują sporadycznie, m.in. dwa egzemplarze tego typu grzywien odkryto na słynnym osiedlu obronnym w Biskupinie na terenie Pałuk. Były one produkowane na obszarze górnodunajsko-reńskich ośrodków produkcyjnych, leżących na terenie dzisiejszej Szwajcarii, Lotaryngii, Alzacji i Bawarii. Produkcja trwała dość długo – począwszy od okresu wczesnej epoki żelaza, poprzez okres dominacji celtyckiej aż do czasów rzymskich. Odkrytym w beskidzkiej strefie grzywnom towarzyszą żelazne ozdoby obręczowe, także znajdowane pojedynczo poza skarbami, oraz sierpy żelazne. Zabytki te, podobnie jak grzywny, datowane są na wczesną epokę żelaza. Drugi, niezwykle cenny zespół wyrobów stanowi wyposażenie skarbu z Kobiernic. Składa się on z22 wyrobów: głównie przedmiotów brązowych lub bimetalicznych (brąz + żelazo) – zapinek, szpil, bransolet spiralnych i naszyjników. Tylko jeden przedmiot wykonany był z żelaza. Analiza porównawcza przedmiotów wchodzących w skład tego depozytu wskazuje na jego datowanie na okres wczesnej epoki żelaza – tzw. okres halsztacki, na czasy 600-500 r. p.n.e. - dodają archeolodzy.

Wystawa czynna jest od 30 kwietnia do 4 września 2022.

 

JacK